قبل از انبار کردن، نقش مهمی در کنترل آفات انباری آن دارد، چراکه گرد و غبار روی گندم و کاه و مواد خارجی بهترین مکان برای تخم گذاری اولیه آفات و رشد لارو آنها می باشد.
متخصصان صنايع كشاورزي تاكيد مي كنند كه بوجاری ابتدایی گندم قبل از انبار کردن، نقش مهمی در کنترل آفات انباری آن دارد، چراکه گرد و غبار روی گندم و کاه و مواد خارجی بهترین مکان برای تخم گذاری اولیه آفات و رشد لارو آنها می باشد.
ضدعفوني گندم هاي موجود با استفاده از سموم گازي مجاز، استانداردسازي ملزومات خريد گندم(رطوبت سنج و ترازوي ديجيتال)، اخذ تائيديه استاندارد جهت باسكول، مرمت و بهسازي فضاي ساختماني سيلوها وعايق بندي ديوارها، سقف انبارها و نظافت و پاكسازي انبار از مواد برجاي مانده از ذخيره سازي سال گذشته، موارد ديگري هستند كه كارشناسان بخش كشاورزي، صاحبان سيلوها و انبارهاي نگهداري گندم را در هنگام ذخيره سازي گندم به رعايت آنها فرا مي خوانند.
به گزارش روابط عمومی اداره کل غله و خدمات بازرگانی استان گلستان ، دكتر مهران اعلمي متخصص صنایع غذایی ( تکنولوژی غلات) و استاد دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان در گفتگو با واحد خبر روابط عمومي اداره كل غله و خدمات بازرگاني گلستان به صاحبان سيلوهاي گندم استان در زمينه شرايط مطلوب نگهداري گندم تاكيد مي كند : در هنگام ذخيره سازي اين محصول به رعايت نكات بهداشتي و روشهاي دفع آفات و حشرات انباري توجه داشته باشند تا كيفيت گندم در هنگام فرآوري محفوظ بماند.
وي به آنان هشدار مي دهد: حتی الامکان از انبار کردن محموله های گندم که حاوی درصد زیادی از مواد خارجی (نظیر کاه و کلش، دانه های شکسته ، بذر علف های هرز، دانه های سایر غلات وغیره ) و گندم های با رطوبت زیاد خودداري نمايند و ترجیحا برای گندم ها ی مناطق مختلف کشور درجه بندی قایل شده و در انبارهای مجزا انبار شوند.
اعلمي، یکی از مشکلات جدی در مورد نگهداري گندم را، عدم وجود سیلوهای مکانیزه متناسب با تولید گندم مي داند و مي گويد: سیلوهایی که مجهز به سیستم هوادهی، خشک کن، فومیگاسیون (Fumigation) و چرخش (Turning) گندم باشند، قادرند به مدت چندین ماه گندم را به نحو مطلوب نگهداری نمایند بدون این که با معضل رشد آفات و قارچهای انباری و ضایعات گندم و یا تولید سموم خطرناک قارچی (مایکو توکسین ها) مواجه شویم.
وي اظهارمي دارد: گذشته از رعايت مسایل مربوط به کاشت و داشت گندم که تاثیر عمده ای بر کیفیت آن دارند، برداشت مناسب و حمل و نقل و نگهداری مطلوب آن بویژه در استان گلستان و سایر استان های شمالی کشور که از شرایط خاص اقلیمی برخوردارند، توجه ویژه ای را می طلبد.
اين متخصص صنایع غذایی مي گويد: یکی از معضلاتی که ممکن است در استان با آن مواجه شویم جوانه زدن گندم روی خوشه به علت بارندگی در فصل برداشت است، از آن جا که این گندم از فعالیت آنزیمی (بخصوص آنزیم آلفا-آمیلاز) زیادی برخوردار است، نمی توان از آن برای تولید خمیر و نان مناسب استفاده نمود و تنها راه حل آن این است که به نسبت مشخص با حجم زیادی از گندم سالم مخلوط و در فاصله زمانی کوتاهی آسیاب شود.
دكتر اعلمي مي افزايد: در صورتی که درصد جوانه زنی زیاد باشد دیگر نمی توان راه حلی برای آن پیشنهاد نمود. از طرف دیگر، برداشت گندم نابالغ و نارس نیز از یک طرف به علت چروکیده شدن پس از برداشت، راندمان تولید آرد در آسیاب و نیز کیفیت آرد را کاهش می دهد و از سوی دیگر به علت وجود مقداری رنگدانه کلروفیل، موجب بروز رنگ نامطلوب در فرآورده می شود.
وي ادامه مي دهد: به نظر می رسد که تنظیم زمان برداشت و نظارت جدی بر آن و نیز توجه به هشدارهای سازمان هواشناسی و کارشناسان خبره بتواند در این امر کمک موثری نماید.
به گفته وي، علاوه بر این، برداشت گندم با رطوبت بیشتر از 13-14 درصد می تواند پیامد های مخربی را در انبار یا سیلو به همراه داشته باشد، چراکه رطوبت زیاد، شرایط را برای رشد کپک ها و فعالیت های تنفسی دانه فراهم می کند و در صورتی که از یک سیلوی مکانیزه استفاده نشود، موجب بروز خسارت در گندم خواهد شد.
اعلمي، یکی از مسایل مهمی که در فصل برداشت گندم، کیفیت آن و تبعا کیفیت آرد را تهدید می کند، حمل و نقل نامناسب و انبارداری نامطلوب گندم به علت دریافت حجم زیاد گندم در دوره زمانی کوتاه و همچنین نامتناسب بودن امکانات نگهداری مي داند.
وي تصريح مي كند: مشاهده می شود که اغلب آسیاب های استان گندم را به مدت چند روز یا چند هفته در انبارهای روزمینی فاقد ایزولاسیون مناسب و در معرض انواع حشرات، جوندگان، آفات و تنش های محیطی قرار می دهند و متاسفانه هیچ گونه نظارتی بر این نحوه عملکرد صورت نمی گیرد.
استاد دانشگاه علوم كشاورزي گرگان مي افزايد: بدون شک کیفیت مطلوب یک فرآورده غذایی به میزان قابل توجهی مدیون کیفیت ماده اولیه مورد استفاده در تولید آن می باشد. به طور کلی می توان عوامل موثر در کیفیت ماده اولیه را به دو بخش اصلی تقسیم نمود که یک بخش مربوط به ویژگی های ذاتی و ژنتیکی آن و بخش دیگر ناشی از عوامل انسانی است.
دكتر مهران اعلمي مي گويد: متاسفانه در بسیاری از کشورهایی که از الگوهای تولید و مصرف مطلوبی در فرآورده های کشاورزی برخوردار نمی باشند، نقش عوامل انسانی در افزایش ضایعات و کاهش بهره وری بسیار پررنگ تر از سایر عوامل بوده است.
به گفته وي، در میان فرآورده های مختلف کشاورزی، گندم نه تنها از نظر میزان تولید و مصرف بیشترین سهم را دارا است بلکه همواره به عنوان یک محصول استراتژیک و نیز در نقش یک اهرم سیاسی مطرح بوده است.
اين متخصص كشاورزي با بيان اينكه سالهاست در کشور بحث خودکفایی گندم نقل هر محفل و جلسه و کمیته ای بوده، مي افزايد: اما آنچه که قبل از هر چیز باید به آن پرداخت، این است که به چه میزان در امر برداشت، حفظ و نگهداری این نعمت ارزشمند الهی که با صرف هزینه های مادی و معنوی زیاد به آن دست یافته ایم، کوشا بوده ایم؟ آیا گندم را همچون سنگریزه ای بی جان انگاشته ایم که تحمل هر گونه شرایطی را داشته و کیفیت آن دچار تغییر نمی شود و یا این که گندم را به عنوان میوه ای پذیرفته ایم که همانند میوه هایی نظیر سیب و پرتقال دارای بافت زنده و فعال بوده و نیازمند شرایط ویژه ای برای حفظ و نگهداری است.
وي در پايان از مسئولان و دست اندركاران مربوط با توليد و نگهداري تقاضا مي كند: حال که با پشت سر گذاشتن موانع مختلف به خودکفایی گندم دست یافته ایم، جای آن دارد تا مسئولان و دست اندرکاران مربوطه با همت مضاعف خود به بهترین وجه در امر تولید، توزیع و فرآوری این محصول استراتژیک بکوشند تا بتوان از این هدیه الهی مطلوب ترین بهره برداری را به عمل آورد.